وهو يعلم انكم تتولون وتتبرؤون من أعداءنا ( 1 ) . نيز وجهي ندارد ، چه بعد از غض بصر از ضعف طريق خبر مقتضاى تأمل أو آنست كه كسى مجاهره ومبارزه به عداوت پيغمبر وآل نتواند كرد ، بلكه اعلان به عداوت شيعه ايشان مىكند تا بالآخرة راجع به ايشان شود ، والبتة اين گروه نواصبند ، ولي كلام در صغرى است ، چه غالبا عوام عامه با خاصة اين عداوت ندارند ، بلكه عداوت ايشات به جهت برائت از صحابه است ، كه به گمان ايشان أعداء آل محمد نيستند ، لهذا خود لعن أعداء آل محمد را ملتزمند ، ونزاع صغروي با ما دارند ، اگر چه ما بعون الله تعالى اثبات مقدمه ممنوعه را از كتب خود ايشان كرده أيم ، ولى الزام ما دخلى به اعتقاد فعلى ايشان ندارد ، واگر فرضا عداوتى كامن داشته باشند چون كاشف ندارد ما نمىتوانيم معامله كفر با ايشان بكنيم ، بلكه مناط اعلان واظهار است چنانچه در اخبار أو را كاشف از تدين واقعي اعتبار كرده اند به شرحي كه اشاره به أو شد ، واخبار وارده در كفر مطلق أهل خلاف چون معارض هستند به اخبار وارده در معامله اسلام با ايشان از طهارت وجواز معاشرت ومواكلت وحل مناكحت ومصاحرت واكل ذبايح ايشان ، واخبار متظافرة - بلكه متواتره وارده در فرق بين اسلام وايمان - مبثوثه در مطاوي كتب اخبار سيما كتاب جليل القدر علظيم الشأن ( كافى ) در باب معقود براي همين معنى باسيره قطعيه مستمرة محققة كه مجال ترديد وتشكيك به هيچ وجه ندارد ، ومنزل مىشوند بر كفر باطني ، چه مانعى ندارد احكام كفار به حسب اختلاف اقسام مختلف شوند ، واين معنى في الجملة بين فريقين مسلم است ، وطايفه‌اى از عبارات فقهاء در موارد خاصه مشعر به اين فرق هست ، واز عبارت شيخ در

--> ( 1 ) معاني الأخبار 104 ، علل الشرايع 200 از عبد الله بن سنان از حضرت صادق عليه السلام ، بحار الأنوار 27 / 233 ط تهران .